Pankreas

İşlev

Pankreas tek gövdede iki bezdir. Ekzokrin asinusları — kütlesinin %99'u — her gün 1,5 L enzim dolu suyu duodenuma döker: amilaz, lipaz, tripsinojen ve bikarbonat; bikarbonat, kanal hücreleri aracılığıyla mide asidini nötralize eder. Tripsinojen ancak duodenum lümeninde etkinleşir — kendini sindirmeye karşı bir güvenlik kilididir.

Asinusların arasına saçılmış bir milyon pankreas adacığı (kütlenin %1–2'si) endokrin programı yürütür: beta hücreleri glikozu depolamak için insülin, alfa hücreleri onu seferber etmek için glukagon, delta hücreleri bütününü tempolu tutmak için somatostatin salgılar. Pankreasın mide arkasındaki retroperitoneal sığınağı, pankreas ağrısının sırtın ortasına kadar işleyip gitmesinin nedenidir.

Kan dolaşımı

Splenik arter (kuyruk ve gövde), gastroduodenal ve alt pankreatikoduodenal arterler.

Sinir beslenmesi

Vagal parasempatik enzim salgısını uyarır; sempatik çölyak ve üst mezenterik pleksuslardan gelir; visseral ağrı sırta ve sol kürek kemiğine yansır.

Klinik önemi

Akut pankreatit

Safra taşları veya alkol, etkinleşmiş enzimleri bezin kendi dokusuna salıverir — içeriden gelen kimyasal yanık; BT, çevresindeki yağ dokusunda çizgilenme veya sıvı görülen şişmiş bir bez gösterir.

Tip 1 diyabet

Beta hücrelerinin otoimmün yıkımı insülin üretimini bitirir — dışarıdan alınan insülin, yaşamın günlük sözleşmesi olur.

Pankreas kanseri

Baş bölümünün tümörleri ortak safra kanalını tıkayıp ağrısız sarılık yapar; gövde ve kuyruğun tümörleri geç belirti verir.