Kalın bağırsak

İşlev

Kolon, ince bağırsağı bir çerçeve gibi sarar: çekum, çıkıcı (asendan) kolon, transvers kolon, inen (desendan) kolon ve sigmoid kolon. Kesecikli yapısı (haustra) içeriği yavaşça karıştırır (geçiş süresi 1–2 gün) ve her gün gelen ~1,5 L sıvının çoğunu geri emer (günde yaklaşık 9 L sıvı bağırsağa girer; bunun çoğunu ince bağırsak emer).

İçindeki trilyonlarca bakteri — bağırsak mikrobiyotası — sindirilemeyeni mayalar, K vitamini ve kısa zincirli yağ asitleri üretir, bağışıklık sistemini eğitir. Çekum, çıkıcı kolon ve transvers kolonun üst iki üçte biri orta bağırsaktır (üst mezenterik arter, vagus); geri kalanı arka bağırsaktır (alt mezenterik arter, pelvik splanknikler) — ikisi arasındaki splenik fleksür (dalak bükümü) sınır bölgesi, iskemik kolitin gözde yeridir.

Kan dolaşımı

Transvers kolonun orta noktasına kadar üst mezenterik arterin (SMA), sonrasında alt mezenterik arterin (İMA) dalları; ikisini birbirine bağlayan Drummond marginal arteri.

Sinir beslenmesi

Transvers kolona kadar vagus (orta bağırsak), sonrasında S2–S4 pelvik splanknik sinirler; sempatik SMA/İMA pleksusları üzerinden.

Klinik önemi

Apandisit

Tıkanan apendiks önce iltihaplanır, sonra delinir (patlar) — ağrının göbekten sağ kasık bölgesine (sağ iliak fossaya) kayması, tanıyı anlatan klasik öyküdür.

Kolorektal kanser (kalın bağırsak kanseri)

Adenomdan karsinoma on yıllık bir ilerleyiş — tarama kolonoskopisi ve FIT testinin gerekçesi.

Divertikülit

Sigmoid kolondaki itı (pulsiyon) divertikülleri, içinde sıkışan bakterilerle iltihaplanır — sol alt kadranda ağrı ve ateş.