Cilt

İşlev

Cilt vücudun en büyük organıdır — 1,5–2 metrekare, 3,5–5 kg; biyolojinin dış dünyayla buluştuğu sınırdır. Katmanlı dış örtüsü (epidermis) her 28 günde bir kendini yeniler; ölü hücreler keratin ve yağlardan örülmüş bir tuğla duvara çimentolanır — cilt yaralanmadıkça hiçbir mikrop bu duvarı geçemez.

Altındaki dermis, sinir sisteminin karakolunu (dokunma, ağrı, sıcaklık ve titreşim algılayıcıları), dolaşımın radyatörünü (ısı denetimi için 50 kata dek değişen kan akışı) ve buharlaşmayla serinleten 2–4 milyon ter bezini barındırır. Cilt güneşte D vitamini üretir, morötesi ışınları melaninle süzer ve kızarıp solarak duyguları dile getirir. Dendritik hücreleri, bağışıklığın nöbetçileri olarak mikropları tanıyıp sunar.

Kan dolaşımı

Altta yatan atardamarların delici dallarından beslenen deri damar pleksusları — dermis, ağırlığına oranla vücudun en zengin kanlanan dokularından biridir.

Sinir beslenmesi

Bölgesel (segmental) deri sinirleri; sempatik lifler ter bezlerini, damarları ve tüylerin dikleşmesini yönetir.

Klinik önemi

Melanom

Kötü huylu melanositler erken yayılabilir — ABCDE kontrol listesi, tümör henüz inken (Breslow <1 mm) yakalamayı amaçlar; bu evrede çıkarılması genellikle iyileştiricidir.

Yanıklar

Bakımı derinlik belirler: kısmi kalınlıktaki yanıklar kıl ve ter bezi gibi yapıların kök hücreleri sayesinde iyileşir; tam kalınlıkta kayıpta deri nakli gerekir.

Selülit (cilt enfeksiyonu)

Streptokoklar ciltteki küçük bir çatlaktan bariyeri aşar — kalemle çizilerek izlenen yayılan kızarıklık, antibiyotiklere yanıtı gösterir.